Reisvoorbereiding

Meerdaagse reisvoorbereiding: erop uit met je Sailhorse!

 

In aanloop naar een meerdaagse zeilvakantie of een tocht op groot water, in dit geval de Waddenzee in 1997, wordt stap voor stap doorgenomen waar je zoal aan moet denken. Dit artikel is samengesteld uit diverse publicaties met enkele hedendaagse toevoegingen. De onderwerpen die de revue passeren zijn voor de één vanzelfsprekend, maar een ander heeft er wellicht nooit bij stil gestaan. Laat je gedachten de vrije loop en bepaal mede op grond van deze informatie of de omstandigheden gunstig genoeg zijn om uit te varen.

 

Wat is er mooier dan met je Sailhorse bij ondergaande zon op de laatste wind, maar vooral voortgedreven door de uitgaande stroom, aan te komen op één van onze Waddeneilanden? Elk jaar planned SSC-lid Ton Bouchier een weekend-waddentocht en is daarbij afhankelijk van het getij. In het verleden zijn er ook langere vakantietochten gemaakt waarbij een overnachting op het wad zelfs niet werd uitgesloten. Toch hebben we gezien dat er flinke eisen worden gesteld aan de “zeewaardigheid” van zowel boot als bemanning. In 1996 werd de vloot op de Noordzee overvallen door een harde wind met slecht zicht en raakte de vloot uit elkaar. Geen enkele Sailhorse kwam destijds werkelijk in de problemen, maar duidelijk is wel dat in zo’n situatie je moet kunnen vertrouwen op de conditie van zowel je boot als je zeilmaat.  Bovendien is navigatie onder dergelijke omstandigheden extra moeilijk, zeker als de kaarten onbruikbaar worden door buiswater en de kust aan het zicht wordt onttrokken. En navigatie is uiteindelijk essentieel om de haven van bestemming te bereiken.

Voor het maken van een meerdaagse tocht maar vooral het varen op groot open water is een goede voorbereiding noodzakelijk. We willen graag dat ons contact met de KNRM beperkt blijft tot het lidmaatschap, nietwaar?

image00130.jpeg

De boot:

Een goed onderhouden, degelijk schip is noodzaak.

  • Alleen de fok. Twee voorzeilen mee kost veel ruimte die we juist nodig hebben voor de kampeerspullen. Het wisselen van een voorzeil bij stevige wind en golfslag is geen pretje. Daarom kiezen we voor de fok: de boot is onder alle omstandigheden goed bestuurbaar en we hebben zo beter zicht op de overige vaart en de prachtige omgeving.
  • Vaar je zonder voorzeil? Zet je fokkeval vast (en strak) op het neusbeslag als back-up voor de voorstag.
  • Roer & roerbeslag. Een opklapbaar roer heeft op het wad de voorkeur boven een vast roer. Het roerbeslag wordt nog eens gecontroleerd op haarscheurtjes of losse bouten. Speling bevordert schade. Een contraplaat aan de binnenzijde voor het roerbeslag aan de binnenkant van de spiegel wordt eigenlijk altijd standaard gemonteerd. Het roerblad is natuurlijk van polyester; hout is voor deze tocht uit den boze. Kijk ook eens kritisch naar de rubber joint van de joystick.  Functioneert het borgplaatje zoals het bedoelt is?
  • Mast en staand want. Problemen met de verstaging op open water is het laatste waar je op zit te wachten. Nu is het een goed moment om die oudere stag te vervangen. De borging van de verstaging worden gecontroleerd en bij twijfel vervangen. Borgringetjes kunnen voor de zekerheid worden afgetaped.
  • Lopend want. Extra aandacht is vereist voor de hijs- en strijkinrichtingen van de zeilen. Ook onder moeilijke omstandigheden, onbeschut liggend op het anker, met flinke wind en stevige rollers moeten de zeilen snel kunnen worden gehesen. Met name de fokkeval moet eenvoudig kunnen worden aangeslagen en de ruimte om over te zetten op de bierstrekker of valspanner moet niet te krap worden gekozen. Kijk kritisch naar slijtage bij ingesplitste ogen en schavielpunten. Bij twijfel repareren waar mogelijk. Ook hier geldt dat het een goed moment is om te vervangen. Controleer de schijven en blokjes in de mast en hun borging. Controleer de lijn van de bierstrekker en rolfok op slijtage. Was je in het verleden al iets opgevallen? Maak het in orde!
  • Tuig.  Zijn je zeilen in orde? Reven op open water is geen pretje. Het is niet moeilijk om een smeerreep te installeren die via het reefoog in het achterlijk en een blokje achterop de giek naar de mast wordt geleid alwaar gecontroleerd het rif gezet kan worden. Let op dat de wedstrijdzeilen wel het verplichte reefoog hebben, maar geen knuttels om het zeil om de giek te binden.
  • Anker. Houd op zijn minst het voorgeschreven ankergewicht aan van 8 kilo met 20 meter ankerlijn.
  • Peddel. Vaste uitrusting, misschien 2?
  • Puts.  Geïmproviseerd toilet en nuttig om de boot zoutvrij te maken wanneer we weer op zoet water aankomen.
  • Vaarboom.   Weinig gezien op de Sailhorse en altijd lastig op te bergen (in het want) en vereist oefening in gebruik. Maar zeer handig wanneer je vastloopt en het vallend water het onmogelijk dreigt te maken om van de plaat af te komen. Op die momenten blijkt de buitenboordmotor altijd te weigeren. Gauw naar voren met de vaarboom en de boot door de wind duwen. Bovendien handige peilstok om de waterdiepte in de gaten te houden. Goed vast en geen vaarboom? dan niet getreuzeld en zelf overboord om de kop weg te duwen.
  • Buitenboordmotor. Een BB is ideaal voor aankomst in de haven of bij bruggen of bij het passeren van een wantij met opgetrokken kiel. Natuurlijk kun je ook wachten op een sleepje. 4 pk is lekker licht en trekt toch twee afgetuigde boten door een tegenwind van 5 Bf. Altijd een langstaart want ook bij enige golfslag blijft deze onder water. Een aparte benzinetank in de bun is gemakkelijk voor lange afstanden, een vast tankje op de BB is compacter maar geeft problemen wanneer onderweg bij flinke golfslag, staande op het achterdek, benzine moet worden bijgevuld. Voor de zekerheid nemen we een extra bougie en breekpen mee.
  • Gereedschap. Minimaal gereedschap voor eenvoudige reparaties is wel combinatietang, Bahco, schroevendraaier (gewone en kruiskop) en werkschaar. Tape, naald en draad komen van pas bij noodreparaties en extra D-sluitingen en reserve blokjes zijn nooit weg. Voor de BB: bougiesleutel.

 

Veiligheid en navigatie. Weerbericht!!

Iedereen die wel eens een bestek heeft bijgehouden weet hoeveel er komt kijken bij het navigeren op zee. Op een kajuitboot met beschutte navigatietafel is dit nog wel te doen maar op een open boot als een Sailhorse is daar gewoon niet geschikt voor.   Tegenwoordig gaat het allemaal een stuk eenvoudiger met een mobiele telefoon of Tablet en een geschikte App. Helaas heb je dan weer te maken met stroomvoorziening, waterdicht houden en mobielbereik.   Toch moeten we realistisch zijn en aandacht geven aan de voorbereiding van de dagtocht, een beeld vormen van stroom en tij tijdens de tocht, kritische punten aantekenen, uitwijkroutes vaststellen en vooral de aanloop van de haven van bestemming goed bestuderen.  En niet geheel onbelangrijk: het weerbericht!

  • Kompas.   Zonder kompas geen navigatie. Als het zich iets minder wordt (mist, of motregen) is oriëntatie van levensbelang, anders heb je geen idee waar je naar toe vaart...
  • Actuele kaart. Naast de kaarten in je App is het vaak plezierig om een (geplastificeerde) waterkaart van het betreffende vaargebied aan boord te hebben, voor overzicht, planning en beeldvorming.
  • Mobiel of tablet. Navigatie, kaarten, routes, weerbericht… en goed alternatief voor de marifoon. Waterdicht verpakt. In het gehele waddengebied is bereik. Voorprogrammering van een aantal belangrijke nummers, zoals KNMI, kustwacht en havenmeesters is handig. Alle deelnemers in een Whappgroep.
  • Noodsignalen. Ernstvuurwerk is er in alle soorten en maten. Ik heb gekozen voor een Nico signal lichtkogelpistool waarmee 6 lichtkogels kunnen worden afgeschoten. Het is geheel van plastic en is ook populair onder windsurfers.

 

Bemanning.

De bemanning moet toch wel enigszins fit zijn en zin hebben in de tocht die voor ligt.  De lichamelijke conditie zal duidelijk zijn: een hele dag opboksen tegen de wind met flinke golfslag kan een zware belasting betekenen. Uitstellen is dan wellicht een goede optie.

  • Reddingsvest. Een reddingsvest is verplichte kost voor een tocht op open water. Denk wel er zijn verschillende kwaliteitsgraden: ons reddingsvest moet goedgekeurd zijn voor zee en geschikt zijn voor zwemmers en niet-zwemmers. Met een drijfvermogen van 160N is zo’n vest ook veilig bij bewusteloosheid en houden we het in de zomer uren in het water uit. Lang genoeg om opgespoord en gered te kunnen worden. Er zijn vesten met vast drijfvermogen, opblaasbare vesten en vesten met een CO2 capsule en smeltpatroon. Beknibbel niet op het reddingsvest en laat het eenvoudige zwemvest voor het wedstrijdzeilen thuis.
  • Zeilpak. Naast de spullen moeten we ook onszelf waterdicht inpakken. Het lijkt vreemd maar ook bij temperaturen boven 20 °C raken we verkleumd wanneer we nat zijn geworden en de zon is verdwenen terwijl een stijve bries blijft staan. En nat worden we: door buiswater, regen of wanneer we overboord moeten om de boot van een plaat te duwen. Daarom water- en winddichte kwaliteitspakken, liefst voor offshore-gebruik en een handdoek in de nek.

 

Bagage en proviand.

De enige manier om alle spullen droog te houden is verpakken in vuilniszakken en opbergen in stevige tassen of plunjezakken. Voor niet veel geld zijn er ook handige waterdichte plunjezakken te koop. Verdeel bagage over verschillende zakken die op verschillende tijdstippen nodig zijn, bijvoorbeeld de slaapspullen bij elkaar in een zak die tijdens het varen ver voorin het vooronder kan blijven en de regenkleding in een andere zak bij de hand. Voor een optimale gewichtsverdeling gebruiken we de bakskist (voor zover je die hebt) voor drinkwaren, benzine en kookspullen. De kastjes blijven liefst beschikbaar voorlijntjes, anker en andere directe benodigdheden tijdens de tocht.

  • Waterdichte trommel. Papieren, geld, sigaretten kunnen prima opgeslagen in de bekende trommel met waterdicht deksel, altijd bij de hand en absoluut droog zelfs wanneer de trommel in het water geraakt.
  • Koelbox. Voor de etenswaren is een koelbox handig: alles bij elkaar en toch droog. We moeten echter niet teveel rekenen op de koeling m.b.v. koelelementen: in de havens hebben we meestal geen gelegenheid om deze weer in te vriezen. Daarom nemen we niet te veel kort houdbaar voedsel mee. Interessante artikelen voor de koelbox: appels, campingboter, eieren, ontbijtspek, tomaten, kaas, salamiworst, klein-verpakkingen frisdrank en chocomel.
  • Thermosfles. Water koken voor koffie of thee is tijdens het varen vaak onmogelijk. Daarom is een thermosfles gevuld met heet water een uitkomst. Zakjes oploskoffie of theezakjes en stabiele mokken doen de rest. Ook suiker en melk zijn er in gemakkelijke sticks of kuipjes.
  • Waterzak. In diverse uitvoeringen, echter een 1.5ltr kunststof frisdrankfles voldoet ook want in elke haven kunnen we deze op de steiger aanvullen met drinkwater. Handig voor onder het zeilen zijn ook de bekende wielren-bidons die gevuld worden met fris- of energiedrank.
  • Kooksetje. Voor het ontbijt (theewater en eieren) of een lekkere kop soep 's-avonds. De fanatiekelingen bereiden hiermee een complete maaltijd, wij gaan alvast een visrestaurantje opzoeken en zien jullie later bij de afwas (borstel, wasmiddel en vaatdoek). WC-papier is een prima vaatreiniger en kan op meerdere plaatsen worden ingezet. Wel droog opbergen want een beetje water verandert de rol in een onbruikbare prop papier.
  • Diversen. Nog een aantal artikelen die vaak van pas komen: wasknijpers, tube wasmiddel, zakmes, aansteker, viltstift, zonnebril, zonnebrand, lippencrème, vaseline, DEET…

Na het treffen van de voorbereidingen volgt hieronder het verslag van de waddentocht van weleer…

20180609_130916.jpg

 

ZATERDAG 9 AUGUSTUS. ‘s-Middag zijn we vanuit ons zonovergoten Brabant, + 35 °C, vertrokken naar Oostmahorn (Lauwersoog). Eenmaal aangekomen “PLONS’ boot te water +18.00 uur. Bij de eettent voor ieder wat te eten en elkaar begroet, wat later op de avond iets gaan drinken in het dorp en belaagd door een plaag van duizenden muggen.

 

ZONDAG 10 AUGUSTUS. Rond de klok van 6.00 uur werden verschillenden van ons gewekt door een ultieme poging van Henk om de laatste bomen neer te halen. Om 10.00 uur was er een bijeenkomst op de steiger. Telefoonnummers uitgewisseld, route besproken, water gehaald en varen maar!!

Eenmaal bij de sluizen van Lauwersoog aangekomen (+1 uur varen) kon de echte reis beginnen, OP HET WAD... Koers richting Ameland! De spi's werden gehesen, windkracht 2-3, temperatuur 30 °C, zon, zon en nog eens zon. Mijn bemanning, tot voor een uur nog nooit een boot van dichtbij gezien, ging direct mee voor een week op het wad. Dus zeilers, waarom niet? Na 4 uurtjes even geankerd om te zwemmen, daarna met de club van 7 Sailhorses koers naar Ameland. De wind was wat aangewakkerd, met een behoorlijke snelheid langs die grote veerboot spuitend de haven in. Binnen in de haven werd even orde op zaken gesteld waarna iedereen moe maar voldaan zich klaar kon maken voor de nacht.

 

MAANDAG 11 AUGUSTUS. Na een relaxed ontbijtje met zijn allen op de steiger de tocht richting Schiermonnikoog voor deze mooie zonnige dag doorgenomen, bekeken waar we wel en niet mochten varen i.v.m. het natuurgebied tussen de Holwerderbalg en het Pinkegat.   Eenmaal buitengekomen hebben we vrijwel direct 3 zeehondjes gezien vlakbij de uitgang van de haven van Nes. Jaap heeft een poging gewaagd om dichterbij te komen, maar naar aller waarschijnlijkheid zijn ze zo van Jaap geschrokken, dat ze vrijwel direct verdwenen. Jammer en tot aller ergernis liep hij nog vast ook. Na enig gewrik en gewurg in en uit de vaargeul hebben een aantal van ons geankerd voor de Engelsmanplaat, Jolly Jumper en No Name (wij) zijn direct doorgevaren naar Schiermonnikoog netjes bij elkaar door de vaargeul want als je met afgaand tij vast komt te zitten zit je daar voor de rest van de nacht. Er zijn er echter bij (Jan van der Kaaij natuurlijk) die gewoon niet weten wat afgaand tij betekent, en daarom maar gewoon de kortste weg richting de haven kiest (wat zou een nachtje op het wad hem goed doen!!).

Eenmaal aangekomen in de haven werden we plaats gewezen door de havenmeester, ook de volgboot-tjalk werd niet vergeten en of we maar meteen even havengeld wilden komen betalen. Daarna ergens gezellig iets eten eventueel naar de disco of zoals wij met een clubje Sailhorse zeilers iets gedronken op een heel lief terrasje op Schiermonnikoog !

 

DINSDAG 12 AUGUSTUS. Zon, zon, zon. Temperatuur 30+ °C. Heel heet, zelfs op het wad. Windkracht weinig uit alle richtingen. Wie wil er dobberen? Tjapko (bemanning van Jaap). Wie moest er mee ? Ton Bouchier natuurlijk!! Fietsen huren is ook een heel leuk idee om Schiermonnikoog te bekijken, daarom praktisch iedereen op de fiets! De groepjes waren vlug gevormd. Ons groepje: Jan, Jaap en wij. Laten we hier verder maar niet te diep op ingaan maar voor iedereen die houdt van natuur, zee, strand, terrasjes en mooie huisjes moet je hier zeker een keer geweest zijn!

Wij lanceerden ’s-morgens het idee “pannenkoeken eten op de kade”, met een glaasje wijn en/of een biertje. Dit werd een fantastische avond voor iedereen. Henk en ik waren de koekenbakkers en de eters zijn een ieder wel bekend. Zelfs Kees heeft kans gezien om een spekpannenkoek te bemachtigen: Smakelijk Kees!  Welterusten…

 

WOENDAG 13 AUGUSTUS. Nu 5.00 uur goedemorgen JAN, goedemorgen KEES, goedemorgen HENK, goedemorgen JAAP, goedemorgen TON, goedemorgen TOM, goedemorgen andere JAN. Dit was de top 7. Toen iedereen de ogen open had kon de tocht om 6 UUR beginnen. We gingen droogvallen op de Engelsmanplaat. Eenmaal daar aangekomen, de kiel opdraaien, roer eruit en vastvaren. Na ongeveer een uur lagen de boten droog. Een machtige belevenis om 7 Sailhorses droog op het wad te zien liggen. Daar op de Engelsmanplaat hebben we ontbeten, na het ontbijt zijn we met z’n allen gaan wandelen en zwemmen en wachten op het opkomend tij. Hier werd ook de groepsfoto gemaakt door een toevallig passerende naaktwandelaar, allemaal kijken naar het vogeltje!

Eenmaal weer terug richting Schiermonnikoog werden we belaagd door honderden vliegjes in de boot, de tjalk had zelfs een bonte specht in de mast op bezoek. Weer veilig terug in de haven en de boten weer op zijn plaats zijn we op het eiland iets lekkers gaan eten met de groep (keigezellig).

 

DONDERDAG 14 AUGUSTUS. De laatste dag alweer, zonde. Vanmorgen vroeg opgestaan, ontbeten alles inpakken en varen maar. Zon en zon, windkracht 4-5, iets minder warm 25+ °C. De route voor vandaag wordt Schiermonnikoog de haven uit, voor de Engelsmanplaat langs de Noordzee op, rondom Schiermonnikoog, voor de Rottumerplaat (natuurgebied) weer naar binnen en vervolgens naar Lauwersoog. Totaal ongeveer 70 km te varen.  

Het eerste stuk tot de Engelsmanplaat werd opkruisen, de wind en de golven waren hier al aardig op krachten, daarom vormen wij enkele groepjes. Dit is in het geval er wat gebeurt veiliger. Nu halve wind langs de Engelsmanplaat het zeegat in. De wind was hier wat afgenomen. Op zee aangekomen stond er al een behoorlijke deining. Na wat geaarzel werden de spi’s gehesen, wij als laatste omdat ik een fokkemaatje bij me heb die inmiddels voor de 4° dag op een zeilboot zit, en sturen tijdens een deining van ongeveer 2 meter onder spinnaker kan weleens teveel gevraagd zijn want een klein stuurfoutje en het is gebeurd! Gelukkig is alles goed gegaan, Bedankt stuurvrouw!

image00061.jpeg

Na ongeveer 2 Uur zo gevaren te hebben werden golven en wind wel erg fors dus zakken die spi. De rest volgde ook al vrij snel daarna. Flink surfen op die golven dat geeft pas echt een gaaf gevoel!!! Bij Rottumerplaat naar binnen gegaan, halve wind, inmiddels 5-6, en maar spuiten!! En dat zo’n 9 km achter elkaar, het langste rakje dat ik ooit halve wind met deze snelheid gevaren heb. De foto's volgen. Ook hieraan kwam een einde op het wantij, vastlopen en wachten op hoog water was het gevolg. Het weer is inmiddels flink veranderd, waar is de zon gebleven en de temp. van 25+ °C. Er werden wat probleempjes verholpen, ook viel er nog iemand overboord, we zullen deze naam maar niet meer noemen. Na anderhalf uur wachten zijn we dan toch vertrokken, althans was de bedoeling. Grootzeil werd gehesen, maar doordat de boot of op stroom of op wind ging varen en door de harde wind kregen we de fok niet meer gehesen, dus nu alleen op grootzeil verder. 5 minuten later liep weer iedereen vast. Puinhoop. Alle zeilen werden gestreken motor aan kiel omhoog, roer eraf en duwen maar. Na dit gezwoeg hebben we besloten het laatste stuk tegen de wind in maar rustig op de motor te varen, enkele anderen kozen ook voor deze manier. Na 2 uur varen tegen de flinke golven ZEIKNAT aangekomen in Lauwersoog zat de tocht er bijna op. Nog slechts een half uurtje dan waren we weer in de haven waar het zaterdag allemaal begon. Om 21.30 stonden alle boten weer veilig op de trailer en is er toch weer een einde gekomen aan deze fantastische … DROOMTOCHT op het WAD... Graag willen wij met name de trouwe volgboot met: INGRID & TOINE, JOB & PAULA bedanken. Verder: Kees en Folkert (Sphinx), Jan en Wouter (Cherry Venture), Jaap en Tjapko (Jolly Jumper), Henk en Sandra (Wings), Jan en Jolanda (Nazgul) en Ton en Tom (Magic Horse). Jongens het was reuze gezellig!

WILLEM HEIJMANS & ANNE-MARIE VAN HEESEWIJK

 

HV 1997 06

EVALUATIE VOORBEREIDING WADDENTOCHT

Zoals beloofd nog een korte terugblik op de voorbereiding van de waddentocht. Wij zijn niet bijzonder op de proef gesteld want het was prachtig weer. Toch stond er af en toe flinke wind en met buiswater houd je de boot niet droog. Het is verwonderlijk hoe snel ijzer, bijvoorbeeld van blikjes of hangsels op tassen, onder deze omstandigheden roest en ook RVS van mindere kwaliteit vertoont snel oxydatievlekken. Het is dan ook zaak om na afloop van de tocht de boot en de spullen goed zoutvrij te maken. Hieronder nog een aantal aanvullingen op het artikel in de vorige Horsevoer.

  • Roer. Mijn roerblad is vastgezet voor het wedstrijdzeilen. Toch heb ik gemerkt dat een ophaalbaar roerblad veiliger is op ondiep water. We zijn tweemaal over het wantij gegaan en het is dan verleidelijk om de kiel op te halen. Loop je dan vast dan is dan loop je het risico dat het roer breekt (gelukkig niet gebeurd).
  • Tuig. Misschien gaat het ten koste van de zeileigenschappen maar naast een rif in het grootzeil is een kleiner voorzeil of stormfok bij stevige wind waarschijnlijk veiliger. Bovendien is zo’n kleiner zeil makkelijker te zetten, een probleem waar Willem in zijn verslag al op in is gegaan. Hier zou ook een rolfok uitkomst kunnen bieden.
  • Kampeertent. Tijdens de tocht zagen we de normale dekzeilen die de hele boot afdekken en een aantal speciale kampeertenten met latten over de giek. De laatste is ideaal voor het kamperen op de boot, er is enorm veel ruimte en je kunt er van alle kanten in en uit stappen.
  • Buitenboordmotor. Dit jaar had het merendeel van de deelnemers een BeBeetje bij. 4 pk langstaart was het meest populair. Met een 10 pk kortstaart trek je de hele vloot, maar dan moet je wel beide achterin blijven zitten zodat de schroef contact houdt met het water. De BB's bleken van pas te komen bij het passeren van het wantij. Met de kiel omhoog en het roer eraf trokken we zo twee boten door de ondiepte. Een man overboord om de geul op te zoeken!     Opvallend was het aantal slecht functionerende BB's. Blijkbaar hebben wij zeilers zo'n hekel aan die dingen dat we niet de moeite nemen voor minimaal onderhoud. Voor die ene keer in het jaar lenen we een oud beestje van een kennis die al jaren niet meer is gebruikt maar het vroeger nog best deed. Wie geen verstand wil hebben van BB's koopt een degelijke tweedehands en laat de dealer jaarlijks een winterbeurt geven. Volgend jaar gaan we met de opgedane kennis weer een nieuwe toertocht uitstippelen.

De oorspronkelijke artikelen zijn geplaatst in Horsevoer nr5 & 6 uit 1997 van de hand van Jaap Borstrok en het reisverslag van Willem Heijmans.

 

Leden helpen leden

Wil je gewoon eens wat weten over (de) Sailhorse? Neem contact met ons op, mail of bel! Wij helpen je verder.

Wil je eens lezen over hoe gezinnen hun avonturen hebben gedeeld? Dat kan op deze site.

Klik op de link: ‘Sailhorse toer verhalen’Daar vind je heel veel mooie een leerzame verhalen. Log in, kies je titel en genieten maar!

50jr_logo_liggend.jpg

Delen

voeg je eigen gadgets toe aan deze pagina!